Bu kitabın ismi benim kuşağıma da tanıdıktır çünkü; ben de çocukken annemle bir misafirliğe gideceğim zaman, görevlendirilmiş bir kişi olarak ziyaret edeceğimiz kişinin kapısını çalar ve “Bir maniniz yoksa annemler size gelecek” derdim. Tabi bu soruyu sorduğum tanıdıklar doğal olarak evimize çok yakın otururlardı. 70’li yıllarda geçerli olan bu soru şimdilerde herhalde sorulmuyordur. Ne de olsa bu soru, telefonla sorulabilir hatta cep telefonuyla mesaj çekilir. Anlayacağınız 70’li yıllardan 2000’li yıllara girdiğimiz şu zaman diliminde çok şey değişti. Değişim doğal olarak devam edecek ama şahit olduğum şu yaşamda her şey ‘çok hızlı’ değişti. Değişen birçok şeyin yanı sıra ne yazık ki değişmeyenler de hayatımızda yer etti.
Ayfer Tunç, kitabında, 70’li yıllardaki çocukların oynadığı oyunlardan okullarda, eğitim sisteminde yaşananlara, radyo ve televizyondan filmlere, müzik zevkimize, giyim kuşamımıza, okuma alışkanlıklarımıza, arkadaşlıklara, evlilik seçimlerine ve hazırlıklarına, doğum ve ölüme, bayramlarımıza, yemek, alışveriş ile hediye verme alışkanlığımıza, iletişim yöntemlerimize, şehir hayatındaki gündelik hayatla ilgili birçok şeyi öylesine ayrıntılarla anlatmış ki hayretlere düşüyorsunuz. Hayretlere düşmekten öte, eğer o dönemlere tanık olduysanız, hayatınızın bir film şeridi gibi gözlerinizin önünden geçtiğine şahit oluyorsunuz. Ayfer Tunç’u bu kitabından ötürü tebrik ediyor ve yeni kuşaklara da belgesel tadındaki bilgileri böylesine sıcak bir dille aktardığı için takdir ediyorum.
Edebiyat gezmelerinde seçim yaptığım alanlardaki kitapları okuyup sizlere aktarırken, kitabın büyüsünü bozmamaya çalışarak küçük bir özetine de yer vermeye çalışırım. Ama bu kitabı hiçbir şekilde özetleyemedim çünkü; bunca ayrıntı arasında seçim yapamadım. Ve kitaptan küçük notlar almadan bir solukta okumaya karar kıldım. Kitabın başında aldığım notlar oldu tabi ama onları bir yana koyarak size bu yazıyı yazdım. Kitaptan aktarılacak çok şey var internet gezginleri. Sizlere 406. sayfadan bir alıntı yapmayı yeğledim: “70’lerin ikinci yarısında yokluk yılları başladı. Benzin, sigara, margarin, sıvı yağ, tüpgaz, fuel oil adeta buharlaştı, yok oldu. İki paket sigara için iki saat, bir depo benzin için bir tam gün kuyrukta bekleniyordu. Elektrik kesintileri yaşandı. Enerji darboğazı nedeniyle gece ve gündüz elektrik kesintileri başladı. Hayat, elektriksiz saatlere göre yeniden düzenlendi. Başlangıçta kesintilerin bu kadar uzun süreceği tahmin edilmemiş, karanlık geçen geceler mumlarla ve gaz lambalarıyla aydınlatılmaya çalışılmıştı. Ama böyle yürümedi. Her eve, piknik tüplere takılan bir fitil aracılığıyla LPG’nin yanmasını sağlayan ve adına lüks lambası denen lambalar girdi. Makineler durdu, televizyonlar, radyolar sustu. 70’lerin sonlarında yaşanan öyle bir yokluktu ki, zengin ve fakir bu yoklukta bir oluyordu.”
Ayfer Tunç, kitabında ülkemizin maddi ve manevi değerlerinin oluşturduğu kültürümüzü ve zihniyetimizi tekrar söylüyorum, en ince ayrıntılarına kadar aktarmış. Kitabın arka kapağında yazıldığı gibi “Nahif yılları hayatımızın, biraz mağrur, biraz mahzun ve çokça mütevazı”. 70’lerdeki kentli insanın hayatının yansıtıldığı bu kitabı her yaştan kişiler ama bana göre özellikle gençlerimiz okumalı. Toplumumuz nerelerden nerelere geldi ve neler değişti, neler değişmedi bu kitabı okuduğunuzda göreceksiniz. Özellikle sinema ve televizyon alanında, bu kitaptan faydalanıldığında birçok belgesel, film, dizi ve de tiyatro oyunu çıkabilir. En önemlisi yakın geçmişimize bakarak bugünümüz daha iyi değerlendirebilir.
